0

هنر معماری اشكانی

توضیحات

مقدمه

پارت دربرگيرنده خراسان امروزي بود. در كتيبه بيستون كه به داريوش بزرگ تعلق دارد از اين ناحيه بعنوان يكي از ساتراپيهاي ايران ياد مي شود. در مورد نژاد مردم ساكن اين سرزمين كه پارت ها ناميده مي شوند بين پژوهندگان و مورخان اختلاف نظر وجود دارد.

بعضي اين اقوام را از نژاد آريائي و گروهي از نژاد زرد چيني و مغولي دانسته و بالاخره عده اي نيز آنها را آميزه اي از دو نژاد آريائي و زرد نوشته اند. اما امروز بيشتر خاورشناسان بر اين باورند كه پارتها آريائي بودند و به سبب اختلاف و آميزش با سك ها بعضي از آداب واخلاق و رسوم آن اقوام را اخذ كرده اند يكي از طوايف مختلف يك بنام «دها» در منطقه بين گرگان كنوني و بخشهاي شمالي درياي خزر سكونت گزيده .

آنجا را به اعتبار نام خود دهستان ناميدند. هنوز چيزي از اين ماجرا نگذشته بود كه پارتهاي آريايي با قبيله مزبور درآميختند و طايفه دها قدرت و نيروي بيشتري بدست آورد. در نتيجه اين پژوهش ها هيچ شكي باقي نمي ماند كه پارت ها و يا بنا بر گفته مورخان ايراني «اشكانيان» از نژاد آريائي بودند. اشكانيان نسبت به پارتها مي رساندند.

در خصوص نام اشكانيان نيز دو عقيده مختلف وجود دارد. گروهي معتقدند كه چون نياكان اين دودمان در «آساك» مي زيستند پادشاهان اشكاني نام سلسله خويش را از اقامتگاه اصلي پدرانشان گرفته اند. عده اي ديگر مي گويند سلاطين اشكاني به اعتبار آنكه خود را از عقاب اردشير دوم(اشك) مي دانستند به ارشكانيان و اشكانيان معروف شده اند و تصور مي رود كه نظر اخير به حقيقت نزديكتر باشد.

هنر معماری اشكانی

با بر افتادن هخامنشيان و پيروزي اسكندر مقدوني هنر ملي ايران نخست دچار گسستگي شد سپس به هنري كه آن را مي توان هنر يوناني ايراني خواند،‌انجاميد. اين هنر نسبت به هنر هخامنشي نشان از پس ماندگي بزرگي دارد. اين وضع تا روي كار آمدن مهرداد دوم اشكاني (123 ق م) كه امپراتوري اشكاني را به صورت يك قدرت بزرگ جهاني بر پا داشت،‌ محسوس است.

در اين فاصله زماني با 3 شيوه هنري در ايران روبه رو هستيم؛‌

1- هنر تقليد شده از يونان

2- هنر يوناني

3- هنر ايراني

اما تمايل به تجدد ملي در همه شئون فرهنگي وسياسي از جمله در هنر كه هرگز شعله هاي آن در ايران فرو ننشسته بود با پادشاهي مهرداد بار ديگر فزوني گرفت و راه بازگشت و رسيدن به هنر «ايراني نو» هموار شد. دراين شيوه نوين هنر ايران هر چند به روش‌هاي ابتدايي تر بازگشت داشت،‌اما با كوشش و تحولي همراه بود و هنر ملي ايراني بدون آميختگي با عناصر بيگانه بار زنده شد.

بازگشت به چهره سازي تمام رخ كه دوباره كاربر گسترده وهمه گير در هنر اشكاني يافت،‌ نمونه روشن اين جنبش هنري است كه در هنر پيش از تاريخ ايران ديشه داشت و به هيچ روي نمي توان آن را به هنر يوناني نسبت داد. با اين ديدگاه‌،‌تمامي شاخه هاي هنر اشكاني را مي توان بررسي كرد.

در شهر سازي ساختن شهرها با طرح دايره اي شكل به طرح رسمي شهرسازي اشكاني تبديل شد. دراين طرح ملاحظات دفاعي نقشي اساسي داشت. همين طرح درقرون وسطي درغرب با گستردگي تقليد شد و رواج يافت.

نخستين جلوه هاي هنر معماري پارتي را در نسا اولين پايتخت پارتيان (يا «اشك آباد» در چند كيلومتري شهر جديد «عشق آباد» پايتخت كنوني جمهوري تركمنستان ) كه كاوش هاي باستان شناسي آن به دست باستان شناسان روسي انجام گرفته است،‌ مي يابيم.

كوه خواجه درسيستان

در شرق ايران بناي معظم ديگري كه به اشكانيان نسبت ميدهند كاخ شاهي كوه خواجه درسيستان است كه از قرن اول ميلادي به جاي مانده است اين كاخ بر روي جزيره اي در درياچه هامون يعني مشرف به اين درياچه بنا شده ، ورودي بنا در سمت جنوب است.

هنگامي كه به حياط مركزي وارد مي شويم دو ايوان بزرگ درسمت راست و چپ حياط وجود دارد كه آثار آنها هنوز برجاي مانده است. مصالح معماري كوه خواجه خشت خام است و در دالان طويل اين مكان بقاياي نقاشي رنگين كه نفوذ غرب درآن محسوس است به چشم مي خورد.

در نقوشي كه در اين كاخ نقاشي شده است سعي شده در يك طرح چند نفري براي نشان دادن عمق اشكال در پشت يكديگر قرار گيرند،‌ در اين نقاشي هاي الوان سر اشخاص به صورت نيم‌رخ و تنه آنها تمام رخ است يعني شيوه شرقي بيشتر رعايت شده است.آثار كوه خواجه آن طوري كه بايد و شايد تا كنون شناخته نشده و بعضي اين آثار را مربوط به دوره ساساني مي‌دانند.

معبد آناهيتا در كنگاور

كاخ كنگاور در فاصله بين همدان و كرمانشاه را بعضي متعلق بهدوره سلوكي و برخي متعلق به دوره پارت و عده اي هم مربوط به اواخر دوره ساساني مي دانند. در اينجا يك حياط بزرگ چهارگوش با ديواره بلند وجود داشت كه در روي آن ستونهايي قرار داشتند، مي نويسند در وسط آن معبدي به سبك يوناني با رديف هايي از ستونها وجود داشته است.

آقاي مالكوم كالج نويسنده مي نويسد:‌ انحرافي كه معماران طراح شكلهاي يوناني در ساختن اين مكان مقدس پديد آورده اند مايه تعجب باستان شناسان آثار يونان و روم شده است و آقاي فلاندن هم در حدود 150 سال پيش اين مكان را با معبد خورشيد در پالمير مقايسه كرده است.

پرستشگاه خورشيد در الحضر (هاترا)

در حاشيه رودخانه فرات معبد الحضر كه فرانسويان آن را هاترا مي گويند. يكي از بناهاي بسيار باارزش دوره پارت مي باشد كه برخلاف ساير ابنيه بين النهرين كه به علت كمبود سنگ و چوب با آجر ساخته مي شد دراينجا با سنگهاي حجاري شده بنا گرديده است. بخش عمده معبد با دو ايوان قرنيه شروع شده ،‌ در آغاز بنا با آجر بوده ولي بعداً تغيير عقيده دادند و سنگ آهك جاي مصالح آجري را گرفته است و ايوان هاي آجري مبدل به تالارهايي با طاق ضربي شدند.

سبك معماري در هاترا به گونه اي است كه هر ايوان محور اصلي بنا است اگر لازم باشد مي توان ايوانهاي ديگري را به آن اضافه كرد. به اين ترتيب كاخ هاترا از دو ايوان با اطاقهاي جنبي تشكيل شده كه نماي آن را چون تك تك بنا بهم پيوسته نشان مي داده است و بعدها دو ايوان ديگر نيز در كنار آنها اضافه شده است.

كاخ پارتي آشور

بدون شك استفاده از ايوان در سده اول ميلادي در مشرق ايران امر غير عادي نبود زيرا تالارهاي ايواني شكل هم درسا وهم در كوه خواجه تأييد شده است اما نمونه هايي جا افتاده ايوانهاي كاملاً تحول يافته را مي توان در كاخ پارتي آشور مشاهده كرد در اينجا درپيرامون يك حياط مركزي كه شكل آن به چهارگوش منظم كامل نمي رسيد مجموعه اي از طاقها كه مشتمل بر دو ايوان رو در روي هم بود ساخته بودند.

حياط ديگري از جمله حياط رواقدار با ستون ديده مي شود و سده دوم ميلادي در ايران ديگر هم به حياط مركزي افزوده شد كه بنا را به صورت چهار ايواني درآورد.نماي آنها با تزئينات گچ و رنگ بر شبه ستونهاي برآمده از ديوار و سردرهاي طاقي و آرايش هاي خطوط موازي كه از ميزان سطح هموار و يكسان تا حداقل مي‌كاست آراسته شده بود رنگهاي زرد و سرخ و سبز و قهوه اي و آبي را با مهارت بكار برده بودند.

اطلاعات بیشتر

رشته مهندسی

معماری

نوع فایل

word

فرمت فایل دانلودی

ZIP

تعداد صفحات

21

نظرات کاربران

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد. چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد. چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد. چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد. چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.  

afshin ganji
مهندس فایل

محصولات مرتبط

afshin ganji
مهندس فایل
تاریخ عضویت : 26 مرداد 1398

لینک کوتاه :

بلدم من

بلدم من

دیدگاه ها

    عضویت در خبرنامه ویژه مشتریان مهندس فایل

    با عضویت در خبرنامه ویژه مهندس فایل از آخرین جشنواره های سایت باخبر شوید!